(Bu yazı, 24 Nisan 2006 tarihinde NTVMSNBC Kültür Sanat sayfalarında yayımlanmıştır.)

http://www.ntvmsnbc.com/news/370399.asp

Suha Çalkıvik

National Geographic’in son keşfi, NTV’de: ‘YAHUDA’NIN SIRRI’

Yaklaşık 1700 yıllık elyazması bir belge olan Yahuda İncili’nin gün ışığına kavuşturulma öyküsü, ‘Yahuda’nın Sırrı / The Lost Gospel of Judas’, Perşembe saat 20.30’da NTV Belgesel kuşağında ekrana taşınıyor.

‘Eşsiz bir küresel televizyon olayı’ olarak nitelendirilen bu belgesel,  elyazması belgenin bulunuşundan günümüze kadar olan inanılmaz öyküsünü, resmi olarak onaylanma sürecini, üzerinde yapılan bilimsel analizleri, tercüme ve yorumunda karşılaşılan güçlükleri ve de yoğun sabrı gözler önüne seriyor.

‘The Lost Gospel of Judas’ belgeselinde dramatik canlandırmalar yoluyla Hıristiyanlığın erken dönemlerindeki entrikalar, karmaşık politikalar sergileniyor. Yapımda, “bu belge, kim tarafından ve nasıl yazıldı?”, “Yahuda, isminin lanetlenmesi pahasına hangi büyük fedakarlığı yaptı?” “Aslında Hazreti İsa’ya ihanet etmedi mi?” sorularına yanıt aranıyor. Belgesel, Koptik elyazması metinlerden -Kopt, Eski Mısır’da Hıristiyanlığın ilk yıllarında kullanılan dil. Kıptice diye de bilinir- yapılan tercümeler sonrasında, karşılaşılan büyüleyici ayrıntıları ve anahtar bölümleri dile getirirken,  bulunuşundan günümüze dek yapılan ayrıntılı yenileme (restorasyon) çalışmalarını ve uygulanan muhafaza yöntemlerini inceliyor.

National Geographic Society, 2006 Nisan ayı başında Hıristiyanlığın ilk yıllarına dair en önemli arkeolojik keşfin sonuçlarını Washington DC’de yapılan bir basın toplantısı ile dünyaya duyurdu. Hıristiyan Öğretileri Profesörü, California Chapman Üniversitesi Albert Schweitzer Enstitüsü yöneticisi Marvin Meyer ve dünyanın en iyi çevirmenlerinden, Koptik dilbilimci Profesör Rodolphe Kasser’in önderliğinde kalabalık bir kurul, sözkonusu metnin onarımı ve çevirisi için çalıştı. Ünlü arkeologlar, Kopt dili uzmanları ve araştırmacıların bu önemli bulgu üzerindeki açıklamaları ile elyazması belge (Codex) internete açıldı. Metin arkalı önlü 13 papirüsten (26 sayfa) oluşuyor.

1978’de Mısır çöllerinde, El Minya yakınlarındaki büyük bir mağarada ilk kez keşfedilen elyazması papirüs belgeler, yıllar boyunca Mısır, Avrupa ve ABD’deki antika satıcılarının ellerinde dolaşmış. Son 16 yıl ABD’de bir banka kasasında tutulduktan sonra 2000 yılında Zürihli antikacı Frieda Nussberger-Tchacos tarafından satın alınmış. El yazmasına bu nedenle Tchacos Yazmaları (Codex Tchacos) adı veriliyor. Belgeleri bir türlü satamayan Nussberger-Tchacos, daha sonra tercüme edilmesi için aralarında National Geographic’in de bulunduğu kurumlara başvurunca belgelerin niteliği daha iyi anlaşılmış. Sonunda da National Geographic Society tarafından çevrilerek açıklandı.

Bulunan belgelerin orijinallikleri, yapılan karbon testleri, mürekkep analizleri ve bir dizi başka araştırma ile kesinleşmiş durumda. Belgenin gerçekliği konusunda uzmanlar görüş birliği taşısalar da, metnin içeriğinin uzun yıllar sürecek tartışmalara yol açacağı ifade ediliyor. Zaten tartışma şimdiden başladı. Bazı uzmanlar bu İncil’in İsa ile Yahuda arasındaki tarihi ilişkiye ışık tuttuğuna dikkat çekiyorlar.

Belgelerin Mısır’a iade edilerek Kahire’deki Koptik Eserler Müzesi’nde yerini alacağı belirtiliyor. Yahuda İncili, ünlü dergi ‘National Geographic’in düzenlediği bir sergide sunulurken, ‘The Lost Gospel of Judas’ adıyla NTV Belgesel kuşağında izleyeceğimiz belgesel yapıma dönüştürüldü. Yahuda İncili’nin sırrı, ‘NATIONAL GEOGRAPHIC TÜRKİYE’ dergisinin Mayıs 2006 sayısı kapak konusunu oluşturuyor.

TÜRKÇE SESLENDİRME ÜZERİNE

NTV Seslendirme Stüdyolarında televizyon yayını için Türkçe seslendirilmesi ve altyazı çalışmaları yapılan belgeseli dilimize Burak Aygün kazandırdı. NTV Seslendirme Sorumlusu Aziz Acar’ın yönettiği seslendirme çalışmasında, Türkiye’nin değerli tiyatro ve seslendirme sanatçıları yer aldı:
Haldun Ergüvenç,
Sönmez Atasoy,
Adnan Biricik,
Rüçhan Çalışkur,
Cengiz Daner,
Köksal Engür,
Osman Gidişoğlu,
Ali Gül,
Nilgün Kasapbaşoğlu,
Mazlum Kiper,
Füsun Kokucu,
Dündar Müftüoğlu,
Zafer Önen,
Aytaç Öztuna,
Rıza Pekkutsal,
Atilla Şendil,
Emir Tayla

BELGESELİN SESLENDİRME METNİNDEN
“…Onun çarmıha gerilmesine neden olan O’dur. Ve sonsuza dek lanetlenen yine O’dur. O, tarihin en çok nefret edilen simalarından biridir. İsa’ya ihanet eden havaridir. Yüzyıllar boyu adı ihanet ve aldatmacayla özdeşleşmiştir. Onun adı Yahuda İskariyot'tur (Judas Iscariot). Ama şimdi 2000 yıldır saklı kalmış bir İncil, Mısır’ın kumlarından günışığına çıkıyor. Birçok insan için inanılması zor olabilir. Hatta büyük bir inanç krizi yaratabilir. İsa’ya edilen ihanetin öyküsü tepetaklak olurken, hain bir kahramana dönüşüyor ve İsa’nın kendi idamını hazırladığı savı öne sürülüyor. Şimdi uzmanlardan oluşan bir ekip, bu öyküde geçenleri inceleyecek ve öykünün sahte olup olmadığını belirlemeye çalışacak. Şans eseri keşfedilen, iki kere satılan ve bir kere çalınan bu İncilin sayfalarını toza dönüşmelerinden önce koruma altına alma yarışının öyküsü. Belge, mezarından hiç çıkarılmaması gereken antik bir sapkınlık mı? Yoksa İsa hakkındaki düşüncelerimizi değiştirecek gerçek bir öykü mü? Şimdi onu ilk kez okuyoruz... Yahuda’nın İncili. Yahuda’nın İncili’nin keşfi üzerine birçok varsayım yürütüldü. Ama içlerinde belki en mantıklısı şimdi izleyeceğimiz. Mısır, 1978. Nil nehri kıyılarında define arayan bir çiftçi, ürkek adımlarla bir mağaraya girer. Bu mağaranın odaları, eski zamanlarda mezar olarak kullanılmıştır. Bu öyküye göre, çiftçi altın veya değerli taşlar, kısacası değerli şeyler aramaktadır. Kemikler arasında dökülmekte olan taştan bir kutu bulur. Kutunun içinde beklenmedik bir şeye rastlar. Bu, meşin kaplı, Codex  adıyla bilinen bir kitaptır. Çiftçi elyazmasını deşifre edemez. Ama eski kitapların Kahire’nin antika pazarında iyi para ettiğini bilmektedir. Elinde İncil arkeolojisinin en değerli kitaplarından birini tuttuğunun farkında bile değildir. Bu, 1800 yıl önce sapkın olarak lanetlenmiş bir belgedir. 22 yıl sonra. New York, yıl 2000. Antikacı Frieda Nussberger-Tchacos hayret verici haberi alır almaz JFK havaalanının yolunu tutar.            Kısa süre önce aynı antik Codex’i Mısırlı bir tüccardan satın almış, daha sonra kontrol ettirmek için onu Yale Üniversitesine götürmüştür. Bir uzman, bomba gibi haberi vermekte gecikmeyecektir….”

(Çeviri: Burak Aygün)
Kaynak:

-          NPR Newswire

-          The  New York Times

      -    NG web sayfaları: http://www9.nationalgeographic.com/lostgospel/

*Işık Üniv.’den Evren Bilen ve Cenk Aktaş’ın katkılarıyla