Tutukluk
TUTUKLUK : konuşma sırasında kişinin belirli bir ses, hece veya sözcük üzerinde takılması, söylemek istediği ifadeyi akıcı biçimde sürdürememesi durumudur. Konuşma esnasında yaşanan tereddütler, heyecan, yoğun stres ve özgüven eksikliği bu durumu artırabilir. Ancak tutukluğun ortaya çıkışında farklı konuşma ve akıcılık sorunları da etkili olabilir.
Bu sorunu azaltmak için öncelikle konuşma sırasında yaşanan güçlüklerin hangi durumlarda ortaya çıktığı belirlenmelidir. Kişinin kendisini rahat hissedeceği bir ortamda konuşma çalışmaları yapması, zamanla daha kontrollü bir anlatım geliştirmesine yardımcı olabilir.
Uygulama aşamasında kısa metinler önce yavaş ve anlaşılır bir tempoyla okunmalı, ardından okuma hızı aşamalı olarak artırılmalıdır. Bunun yanı sıra nefes kontrolü, doğru sesletim ve boğumlama egzersizlerine düzenli olarak yer verilmelidir.
Konuşmacının kendisine güvenmesi ve anlatacağı konuya hâkim olması da akıcı konuşmayı destekleyen önemli unsurlardır. Bununla birlikte, sürekli tekrarlayan konuşma takılmalarında bir dil ve konuşma terapistinden destek alınması yararlı olacaktır.
Tutukluk : Bir hece üzerinde takılıp kalma, heceyi veya kelimeyi tekrarlama durumudur.
Tutukluk için alıştırmalar ve tekerlemeler
Tutukluk yaşayan kişilerde amaç; konuşmaya rahat başlamak, kelimeler arasında doğal geçişler sağlamak, nefesi doğru kullanmak ve konuşma sırasında yaşanan tereddütleri azaltmaktır.
A. Nefes ve konuşmaya başlama çalışması
Önce burundan rahatça nefes alın. Nefesi zorlamadan verirken aşağıdaki kelimeleri sakin bir ses tonuyla söyleyin:
Merhaba.
Günaydın.
Bugün nasılsınız?
Size bir şey anlatmak istiyorum.
Şimdi konuşmaya başlıyorum.
Her cümleden önce kısa bir nefes aralığı bırakın. Cümleye acele etmeden, rahat bir ses başlangıcıyla başlayın.
B. Kelime geçişi alıştırması
Aşağıdaki kelimeleri önce tek tek, ardından ikili ve üçlü gruplar hâlinde okuyun:
| Birinci grup | İkinci grup | Üçüncü grup |
|---|---|---|
| Masa | Masa lambası | Masanın üzerinde |
| Kitap | Kitap okumak | Kitabımı bitirdim |
| Kalem | Kalem kutusu | Kalemimi buldum |
| Deniz | Deniz kıyısı | Deniz kenarında |
| Pencere | Pencere önü | Pencereden baktım |
Uygulama: Kelimeleri birbirine bağlayarak, ancak sesleri yutmadan okuyun. Her aşamada konuşmanın doğallığını koruyun.
C. Kontrollü okuma çalışması
Aşağıdaki metni önce kısa cümlelere ayırarak okuyun:
“Sabah erkenden uyandım. Pencereyi açtım. Dışarıda hafif bir rüzgâr esiyordu. Kahvaltımı hazırladım ve yeni bir güne başladım.”
İlk okumada cümlelerin anlamına odaklanın. İkinci okumada noktalama işaretlerine dikkat edin. Üçüncü okumada ise doğal konuşma temposunu koruyun.
D. Tutukluk için örnek tekerlemeler
Bir berber bir berbere,
Bre berber, beri gel, demiş.
Berber berbere,
Bre berber, ben beri gelemem, demiş.
Şu köşe yaz köşesi,
Şu köşe kış köşesi,
Ortada su şişesi.
Dal sarkar, kartal kalkar;
Kartal kalkar, dal sarkar.
Kırk kırık küp,
Kırkının da kulpu kırık küp.
Uygulama önerisi: Tekerlemeleri önce yavaş ve anlaşılır biçimde okuyun. Ardından doğal konuşma hızına yaklaşın. Hızlanmak uğruna takılmaları artırmayın. Amaç hızlı okumak değil, rahat ve anlaşılır konuşmaktır. Örnek Tekerlemeler
