ELEKTRA
Antik Yunan tragedyasının önemli eserlerinden biri olan Euripides’in Elektra oyunu, aile bağları, intikam, adalet ve vicdan çatışmasını ele alır. Babası Agamemnon’un öldürülmesinin ardından büyük acılar yaşayan Elektra, annesi Klytaimnestra ve onun sevgilisi Aigisthos’a karşı derin bir öfke besler. Kardeşi Orestes’in dönüşüyle geçmişin hesabı yeniden açılır ve intikamın ağır sonuçları ortaya çıkar.
Euripides’in Elektra tragedyası, Troya Savaşı’ndan döndükten sonra eşi Klytaimnestra ve onun sevgilisi Aigisthos tarafından öldürülen Kral Agamemnon’un ardından yaşananları konu alır. Babasının ölümünden sonra Elektra, annesinin ve Aigisthos’un baskısı altında yaşamaya mahkûm edilir. Saraydan uzaklaştırılarak yoksul bir köylüyle evlendirilir. Ancak bu evlilik, Elektra’nın onurunu korumak amacıyla eşinin gösterdiği anlayış sayesinde farklı bir anlam kazanır.
Elektra, babasının intikamını almayı ve ailesinin uğradığı haksızlığın hesabını sormayı ister. Uzun süredir uzakta bulunan kardeşi Orestes, kimliğini başlangıçta gizleyerek geri döner. İki kardeşin yeniden bir araya gelmesi, geçmişte yaşanan cinayetin intikamını alma düşüncesini güçlendirir. Orestes ve Elektra, Aigisthos’u öldürerek planlarını gerçekleştirir; ardından anneleri Klytaimnestra da bu intikamın hedefi olur.
Ancak annelerinin öldürülmesi, kardeşlere bekledikleri huzuru getirmez. Özellikle Orestes, işlediği cinayetin ağırlığı ve annesine karşı gerçekleştirdiği eylemin ahlaki sonuçlarıyla yüzleşir. Euripides, bu eserinde intikamın adaletle aynı şey olup olmadığını sorgular. Elektra, aile içindeki ihanetin yıkıcı etkilerini ve haklılık arayışının insanı nasıl vicdani bir çıkmaza sürükleyebileceğini gösteren güçlü bir tragedyadır.
Elektra’nın Babası Agamemnon İçin Ağıdı
ELEKTRA : Adımlarını hızlandır! İşte zamanı geldi; yürü, yürü, gözyaşları içinde ilerle! Ah, vah bana!
Ben Agamemnon’un kızıyım. Beni doğuran, Tyndareos’un kızı, nefret ettiğim Klytaimnestra’dır. Kentin insanları bana talihsiz Elektra derler.
Ah, ne korkunç acılar, ne dayanılmaz bir hayat! Ey babam Agamemnon, sen şimdi Hades’in karanlığında yatıyorsun; kendi karının ve Aigisthos’un elleriyle katledildin.
Haydi, yeniden başlat ağıdını; gözyaşlarının acısını yeniden yaşa. Yürü, yürü; ağlayarak ilerle! Ah, vah bana!
Ey zavallı kardeşim! Hangi kentte, hangi evde dolaşıp duruyorsun? Beni, acılar içindeki kız kardeşini, atalarımızın evinde bırakıp gittin. Ben burada en ağır felaketlerle boğuşurken sen nerelerde sürgün hayatı yaşıyorsun?
Gel artık! Benim, bu talihsiz kadının acılarını sona erdirecek kurtarıcım ol! Ey Zeus, Zeus! Babamın uğradığı o korkunç cinayetin intikamını alacak bir yardımcı gönder bana. Sürgündeki kardeşimin Argos kıyılarına dönmesini sağla!
Başımda taşıdığım bu su kabını al ve yere koy. Babam için gecenin sessizliğini yırtan ağıtlarımı haykıracağım. Bir ölüm çığlığı, bir Hades ezgisi söyleyeceğim sana, babacığım! Yeraltında yatan sana sesleniyorum; her gün tekrarladığım ağıtlarımı yine sana sunuyorum.
Senin ölümün yüzünden yüzümü tırnaklarımla parçalıyor, kesilmiş saçlarımın üzerinde ellerimle başıma vuruyorum. Ah, ah! Başımı parçalayayım; içimdeki acı başka türlü nasıl diner?
Nasıl da nehir kıyısında, ağlayan bir kuğu gibi sesleniyorum sana! Kuğu, ölümcül ağlara yakalanmış sevgili babasını arar gibi haykırır. Ben de senin ardından, zavallı babam, böyle ağlıyorum.
Son yıkandığın su, ölüm döşeğin oldu. Ne acı bir son, ne korkunç bir kader! Ah, vah bana!
Ey babam, seni parçalayan baltanın darbesi ne kadar acıydı! Troya’dan dönüş yolunda seni bekleyen o hain plan ne kadar acıydı!
Karın seni zafer kurdeleleriyle, çelenklerle karşılamadı. İki ağızlı kılıçlarla seni karşıladı; Aigisthos’a uğursuz bir eşlikçi ve kendisine hain bir yatak arkadaşı edinmek uğruna seni korkunç bir cinayetin kurbanı yaptı.
Ah, babam! Senin ölümünün acısı içimde hiç dinmeyecek. Sen toprağın altında yatarken ben burada, senin kanını dökenlerin gölgesinde yaşıyorum. Ne evimde huzur var ne de geleceğimde umut.
Ey Zeus, adalet nerede? Bir baba kendi evinde, kendi karısının eliyle öldürülüyor; kızı ise bu cinayetin ardından aşağılanarak yaşamaya mahkûm ediliyor.
Kardeşim dönsün! Bir gün bu evin kapısından içeri girsin; babamızın katillerinin karşısına dikilsin. O zaman belki bu gözyaşları diner, belki babamın ruhu huzura kavuşur.
Ama bugün yalnızım. Bugün elimde yalnızca gözyaşlarım, sesimde ağıtlarım var.
Yürü, Elektra, yürü! Ağla, seslen, babanı çağır. Çünkü senin için yas tutmaktan başka bir şey kalmadı.
Euripides — Elektra, 112–166. dizeler
