Medea
Euripides’in Medea tragedyası, aşkın ihanete dönüşmesini, intikam tutkusunu ve insan ruhundaki yıkıcı çatışmaları anlatan Antik Yunan tiyatrosunun önemli eserlerinden biridir. Kocasının kendisini terk etmesiyle büyük bir öfkeye kapılan Medea, uğradığı haksızlığın hesabını sormaya karar verir. Oyun, bir kadının çaresizlikten intikama uzanan yolculuğunu ve verdiği kararların geri dönülmez sonuçlarını çarpıcı biçimde ele alır. Antik Yunan yazarı Euripides’in M.Ö. 432 yılında kaleme aldığı ünlü bir Antik Yunan tragedyasıdır.
Euripides’in Medea oyunu, mitolojik kahraman İason ile Medea arasındaki ilişkinin trajik sonunu konu alır. Medea, İason’un Altın Post’u ele geçirmesine yardım etmiş, onun uğruna yurdunu terk ederek birçok fedakârlıkta bulunmuştur. Ancak Korinthos’a geldiklerinde İason, siyasi ve toplumsal çıkarlarını gözeterek Kral Kreon’un kızıyla evlenmeye karar verir. Bu ihanet, Medea’nın dünyasını altüst eder.
Kocasının kendisini ve çocuklarını terk etmesini kabullenemeyen Medea, derin bir öfke ve intikam arzusuyla hareket etmeye başlar. Kral Kreon, onun tehlikeli olabileceğini düşünerek Medea’yı Korinthos’tan sürgün etmek ister. Medea ise zaman kazanarak planını gizlice hazırlar. İason’un yeni eşine gönderdiği zehirli armağan, genç kadının ve ona yardım etmeye çalışan Kreon’un ölümüne yol açar.
Medea’nın intikamı bununla sınırlı kalmaz. İason’u en ağır biçimde cezalandırmak isteyen Medea, kendi çocuklarını da öldürerek geri dönüşü olmayan bir felakete neden olur. Oyun, Medea’nın korkunç kararları üzerinden aşk, ihanet, öfke, annelik ve adalet kavramlarını sorgular. Euripides, karakterinin hem acısını hem de yıkıcı gücünü göstererek seyirciyi ahlaki açıdan rahatsız edici sorularla baş başa bırakır.
Euripides, Medea, 214–251. dizeler · Medea’nın Korinthoslu kadınlara konuşması
Bu konuşma, Medea’nın Iason tarafından terk edilmesinden sonra kadınların evlilikteki konumunu anlattığı gerçek tirattır. Kaynak: E. P. Coleridge’in 1891 tarihli çevirisi.
MEDEA : Korinthoslu kadınlar, evden dışarı çıkmamın nedeni, belki hakkımda kötü düşündüğünüzü sanmamdır. İnsanların çoğu zaman dış görünüşe bakarak hüküm verdiğini biliyorum. Bazıları insanlardan uzak durdukları için, bazıları kalabalığın içinde yaşadıkları için kötü bir ün kazanır. Sessiz, sakin bir hayat sürenler bile bundan kurtulamaz. İnsanların gözlerinde adalet yoktur. Bir insanın yüreğini iyice tanımadan, ona hiçbir kötülük yapmadığı hâlde, yalnızca ilk bakışta ondan nefret edebilirler. Bu yüzden yabancı bir insanın, yaşadığı kentin geleneklerine uyması gerekir. Kendi bildiğini okuyarak yurttaşlarını küçümseyen kişiyi de doğru bulmam.
Fakat benim başıma öyle beklenmedik bir felaket geldi ki ruhumu paramparça etti. Yaşamaktan aldığım bütün sevinci kaybettim. Artık ölmek istiyorum, dostlarım. Çünkü her şeyim olan, bütün dünyam sandığım kocamın erkeklerin en kötüsü olduğu ortaya çıktı. Yaşayan, düşünebilen bütün varlıklar arasında en talihsiz olan biz kadınlarız. Önce büyük bir servet vererek bir koca satın almak zorundayız; sonra bedenimizin efendisi olacak birini kabul ediyoruz. Üstelik bu, başımıza gelen kötülüklerin en ağırı olabilir.
Sonra bir başka sınav başlıyor: Seçtiğimiz adamın iyi mi kötü mü olduğu. Kadın için bu, hayatının en büyük meselesi. Çünkü kadınların boşanması ayıplanır; kocasını öylece reddedip gitmesi kolay değildir. Üstelik kendi evinde öğrendiği alışkanlıklardan farklı geleneklerin içine giren kadın, birlikte yaşayacağı erkeğe nasıl davranacağını önceden bilmek zorundadır. Bunu annesinden, ailesinden öğrenmemiş olabilir. Yine de sanki geleceği gören biriymiş gibi, kocasının huyunu anlamalı ve onunla nasıl yaşayacağını keşfetmelidir. Bütün bu zahmetleri başarıyla aşarsak ve kocamız bizimle aynı evde yaşamaktan rahatsız olmazsa, hayatımız kıskanılacak kadar güzel olabilir. Ama olmazsa, yaşamak bile dayanılmaz hâle gelir.
Bir erkek evdeki hayatından sıkıldığında dışarı çıkar; bir arkadaşına, bir dostuna gider ve içindeki sıkıntıyı hafifletir. Biz kadınlarınsa gözümüzü yalnızca tek bir insana çevirmemiz beklenir. Üstelik erkekler, bizim evlerimizde güven içinde yaşadığımızı, kendilerinin ise savaşta tehlikeye atıldığını söylerler. Ne kadar yanlış düşünüyorlar! Ben bir kez doğum yapacağıma, üç kez kalkanların önünde savaşmayı yeğlerdim.
